Bijgaand artikel verscheen op persoonlijke titel in alle edities van het Noordhollands Dagblad van 5 maart 2002 en De Volkskrant van 29 mei.
Hier de letterlijke weergave
Drempelloze toegang tot eerste-hulp afschaffen
Het aantal patiënten dat zonder enige vorm van verwijzing de eerste-hulpafdelingen van de ziekenhuizen bezoekt neemt fors toe. De ziekenhuizen klagen.
Opvallend is telkenmale dat de patiënt die bij nacht en ontij op eigen initiatief naar het ziekenhuis gaat, dat niet zozeer vanwege de ernst van de aandoening doet, maar dat eerder op vaak heel irrationele gronden handelt. De meeste van deze argumenten hebben niets met gezondheid of ziekte uit te staan en zijn meestal ook eenvoudig te weerleggen. Ze hebben alles te maken met de gedachte dat elke vorm van hulp elk moment van de dag op eerste aanvraag beschikbaar moet zijn, zonder dat het nog iets mag kosten ook. Gemakzucht vormt bij dit consumptiegedrag ongetwijfeld de belangrijkste drijfveer.
Discussies
De druk op de eerste-hulpposten is door de toenemende pati‘ntenstroom in veel ziekenhuizen inmiddels dusdanig dat men er zogenaamde 'poortartsen' heeft aangesteld om te bezien welke hulp de pati‘nt het beste kan krijgen. Deze artsen hebben enigszins de functie van huisarts, hoewel ze meestal niet als zodanig zijn opgeleid. Andere ziekenhuizen hebben speciale eerste- hulp- of spoedartsen die in beginsel beschikbaar zijn voor ernstiger problemen, maar die dikwijls hele dagen bezig zijn met huisartsenwerk waar ook zij niet voor zijn opgeleid. In andere ziekenhuizen vindt eerst een vorm van 'selectie' plaats door een verpleegkundige. Dit levert soms pittige discussies op, reden waarom zich in de nabijheid van veel eerste-hulpposten nogal eens bewakings- of beveiligingspersoneel ophoudt. Uiteindelijk blijkt dat meer dan 90 procent van de hulpvragenden heel goed bij de huisarts terecht had gekund.
In het ziekenhuis wordt meestal sterk 'defensief' gehandeld in de vorm van veel (vaak overbodig) onderzoek, zoals laboratoriumanalyses, ršntgenfoto's, ecg's en dergelijke. Dit alles onder het motto: je kunt maar niet weten. Deze werkwijze is voor typisch huisartsgeneeskundige problemen dikwijls niet alleen onnodig en medicaliserend, maar vooral ook sterk kostenverhogend. Zou de huisarts de regie in handen hebben, dan is dat zowel voor patiënt, ziekenhuis als verzekeraar uiteindelijk de gunstigste situatie.
Maatschappelijk gezien is de toeloop naar de eerste-hulp dus beslist ongewenst. Het ziekenhuis moet, zoals ooit bedoeld, duidelijker dan thans in beeld komen als een tweede-lijnsvoorziening, waar de pati‘nt alleen terecht kan op verwijzing van de huisarts. Zeker nu overal in het land centrale huisartsenposten aanwezig zijn of worden opgericht, nota bene vaak in of in de directe nabijheid van het ziekenhuis, hoeft het absoluut niet moeilijk te zijn de huisarts buiten kantoortijden te vinden.
Er valt daarom veel voor te zeggen om alle eerste-hulpposten in het land te sluiten. De voorziening als zodanig blijft wel aanwezig, maar gaat alleen nog open wanneer de huisarts en/of de ambulancedienst hierom verzoekt. In veel verstedelijkte gebieden hoeft er voor de echt spoedeisende zaken misschien nog maar één eerste-hulp beschikbaar te zijn, alle overige posten in de regio kunnen gewoon dicht.
Keuze
Wordt het sluiten van de eerste-hulp als een niet-uitvoerbare maatregel gezien, dan is er de mogelijkheid een behoorlijk eigen risico in te voeren. De zichzelf verwijzende pati‘nt betaalt bijvoorbeeld 100 euro voor het bezoek aan de eerste-hulp, een bedrag dat doorgaans niet kostendekkend is. Deze uitgave moet op geen enkele manier verzekerd kunnen worden. Had de pati‘nt tevoren de huisarts bezocht en vond er verwijzing plaats, dan bestaat er geen eigen risico. De keuze is dus geheel aan de pati‘nt. Vanuit medische hoek is het idee van een eigen risico altijd verworpen omdat de pati‘nt gedupeerd zou kunnen worden. In de voorgestelde situatie is dat dus niet het geval: er is een duidelijk alternatief, zonder dat aan de kwaliteit van de zorg hoeft te worden getornd.
Het pleidooi voor een forse eigen bijdrage zal bij velen niet in goede aarde vallen. Maar de vraag is dan hoe vaak er in een mensenleven werkelijk sprake is van een dusdanig acute medische nood dat deze buiten huisarts of ambulancedienst om direct op de eerste hulp moet worden gelenigd. Voor de meeste mensen zal dat nooit het geval zijn. Chronische pati‘nten, de kwetsbaarste groep pati‘nten, vervoegen zich niet op de eerste-hulp; zij weten doorgaans de weg naar de huisarts wel te vinden. Voor hen speelt het probleem dus niet. Wanneer de situatie wel ernstig en spoedeisend lijkt, is een eenmalige betaling van 100 euro dan onoverkomelijk? Het is niet realistisch te menen dat men omwille van dit bedrag die medisch noodzakelijk hulp niet zou inroepen.
Zolang de pati‘nt op geen enkele manier verantwoordelijk wordt gehouden voor zijn gedrag zal de toestroom naar de eerste-hulp blijven groeien, ondanks de 'gele' en 'rode kaarten' die er in sommige ziekenhuizen worden uitgedeeld. Ook andere goedbedoelde voorlichting zal niet helpen, zoals eerder bleek. De brochures 'Wanneer naar de dokter en wanneer niet' en dergelijke waren weliswaar prachtig uitgevoerd en stonden vol zinnige informatie, maar geen huisarts heeft ooit kunnen ervaren dat het spreekuur er minder vol door raakte.
Werkdruk
Een gevolg van het verschuiven van de patiëntenstroom in de richting van nieuwe (laagdrempelige) huisartsenposten is dat het werk daar mogelijk veelzijdiger en interessanter wordt. Een belangrijk nadeel is dat de werkdruk er zal toenemen. Dat lijkt nu al het geval. Ook daar zal straks misschien een substanti‘le eigen bijdrage moeten worden gevraagd om de stroom oneigenlijke hulpvragers enigszins te beteugelen.
In het licht van bovenstaande dient er op de kortst mogelijke termijn een fatsoenlijke honorering voor het werk van artsen 'buiten kantoortijden' te komen. Zolang aan die voorwaarde niet is voldaan, zal het voor de meeste huisartsen onbespreekbaar zijn om zich meer werk op de hals te halen. Voor hen is het dan wel prima dat de eerste hulp voor alles en nog wat open is.
Aart Leemhuis is huisarts te Castricum
Mail naar aanleiding van dit artikel wordt gewaardeerd. (klik hier of op de enveloppe linksboven)
|
